Taariikhdii Marxuum Ugaas C/llaahi Ugaas Yaasiin


Ugaas C/llaahi wuxuu ku dhashay Shilaabo xilli ku aadan 1918kii. Wuxuu
Aabihii geeriyooday isagoo ah 19 jir markaas oo loo caleemo saaray xilkii
Aabihii beesha u hayay.

Ugaasku ma ahayn hogaamiye beeleed oo kaliya ee wuxuu ahaa mid ka qayb qaatay marxalad kasta oo ummadda Oaadeeniya horumarkeeda iyo aayo ka talinteeda lagu raadinayo. wuxuu la jaan qaaday dhaq-dhaqaaqii SYL ee lagu raadinayay xornimada Somaali wayn, kana ahaa xubin aad fir-fircoon, kana mid ahaa gudi loo qoondeeyay in ay dhaqaalaha ka guraan Ogaadeeniya gaar ahaan aaga Shilaabo, Qalaafo iyo nawaaxigooda

Waxaa gudigaa ku jiray sida ilo xogogaal noo shegeeen alaha u naxariistee
"Maxamed Xaaji Axmed C/lle Xasan" shir sanadeedka xamar ayay ka qayb gali
jireen iyagoo wada dhqaalihii ay soo aruuriyeen. Markii labadii Gobol ee
Waqooyi Koonfur xoroobeen waxaa lagama maarmaan noqotay in la sameeyo urur u
gooni ah Somaalida Ogaadeeniya una horseeda xornimo taam ah. Markaa waxaa la
aasaasay ONLF muddo yar ka dib waxaa bedelay Xisbigii Nasrulaah labadabana
marxuumku wuxuu ka mid ahaa dadkii tiirarka u ahaa.

Billowgii lixdameeyadii iyo horaantii todobaatameeyadii wuxuu marxuumku fadhiyi jiray maxkamadii Qabridahare ee loo yaqaanay "firdi bete" una qaabishanaa arimahaha
Soomaalida" laakiin xaqiiqda dhabta ah wuxuu ahaa Gobonimo doon gumaysiga
caloosha u fadhiya.

Waxaa jiray nin dhalinyaaro ah oo gacan yare u ahaa lana sheegay in xafiiskaa mushaar looga qoray oo Ugaaska iyo in yar oo halgamayaashii Qabridahare ka mid ahi ay ogaayeen arintiisa.

Ninkaasi wuxuu ahaa isku xidhaha halganka gudaha iyo hogaankii WSLF ee Somaaliiya
fadhiyay.

Horaantii 1976kii ayaa Ugaaska iyo cuqaal kale oo gudaha kala halgamayasay warqad ka heleen hogaankii WSLF ee Xamar fadhiyay una sheegeen inay xiligan ku haboontahay inay ka baxaan magaalooyinka ooy duurka galaan ama Somaaliya yimaadaan.

Hase yeeshee wuxuu go'aansaday inuu duurka galo kuna sugo ciidamadii WSLF soo galidoodii.

1977kii markay ciidamadii WSLF qabsadeen magaalada Shilaabo waxay gacanta ku dhigeen gaadiid ay ciidamada xabashidu lahaayeen waxaana ka mid ahaa gaadhi Land Rover ah oo cusub, waxay fatuuradaa iyo darawalkii waday oo Soomaali ah Ciidamadii Soomaali Galbeed abaal marin ooga dhigeen Ugaaska.

Ugaas C/llaahi wuxuu ka qayb galay shirkii "Keli" wuxuuna ka mid ahaa kuwii oogu da'da yaraa cuqaashii meeshaa isugu tagtay. sidoo kale wuxuu ku jiray xubnihii qabay fikirka ah inaan xabashi raacideedu dan noo ahay ee Ingriiska usha loo dhiibto. Laakiin nasiib daro waxaa cod badatay intii qabtay ushaada ninkaad ka qaadan kartaa loo dhiibtaa.

Wuxuu marxuumku caan ku ahaa cadaalad samayn, maslaxo jacayl, iyo cibaado
faro badan.

Waxay dadka reer Ogaadeeniya ee yaqaanay ku tilmaamaan inuu ahaa nin karaamaysan oo awliyo ah, qaar badana meelo fog-fog ooga iman jireen si ay ooga ducaystaan.

Ugaasku wuxuu walaac badan ka muujiyay soo galidii Wayaanaha iyo kala daadsanaantii shacabka ee xilligii kaka guurka, balse wuxuu ku diirsaday kacdoonkii JWXO isla markiina uu shacabkii ku booriyay inay soo dhaweyaa kacdoonka kana qaybqaataan.

Dhacdooyinka dhexmaray isaga iyo Wayaanaha ee la xasuusto waxaaka mid ahayd Bishii OCT 1991kii ayaa waxay Wayaanuhu shir u qabteen dadwaynihii ku noolaa magaalada Shilaabo iyagoo ku baaqay in uusan shirka wax urur ah ka soo qaybgali karin, iyagoo ujeedadoodu tahay inay fogoraan JWXO oo xafiiskoodu ka furnaa magaalada. Ka dib markii shirkii la'isugu yimid yay Wayaanihii dheheen anagu ma anaan casumin urur waxaana noo muuqda rag urur ka tirsan ee intaanaan dhagta soo qabanin ha'is gartaan oo shirka ha ka baxaan. Ugaas Cabdullaahi allaha u naxariistee intuu istaagay oo wiilkii turjubaanka ahaa gacanta ku fiiqay oo uu kalmadahan adeegsaday, wuxuu yidhi "Waryaa waxaan ku dhaho u  sheeg nimankan Buju buju leh, waxaad ku dhahdaa dadkan aad kala qayb qaybinaysaan waa isku mid anaana wada xukuma waana wada urur ee hadii meeshaad ka timaadeen aad wax wax garanhaya kaga timaadeen noogu yeedha aan wada hadalee  idinka idin afgaranmayno'e" iyo wuxuu isku xijiyay dadkii oo uu istaajiyo waydiiyana su'aashan war yaa idin xukuma? markaasey ku jawaabeen Ugaas adiga. wuxuu yidhi dareera, wayna dareereen, sidaasuuna, shirkii ku burburay

Wax yar ka dib imaanshahoodii Wayaanaha iyo Marxuumku way isku dhaceen,
waayo waxay ka filayeen wada shaqayn isna si cad buu oogu sheegay inuusan la
shaqayn doonin. Taasi waxay keentay in Ugaaska xabsiga loo taxaabo sanadkii 1994kii,
muddana uu ku xidhnaa Shilaabo, hase yeeshee ilaahayga wayn gacatooda waa
ka soo daayay.

Allaha u naxariistee wuxuu jeclaa inuu arko Soomaalida Ogaadeenya oo waa xornimo u baryay laakiin alla ma qadarin, waxaanse ilaahay ka baryaynaa inay ubadkiisu nasiib u yeeshaan xornimo taam ah.

Gabogabadii; Marxuumku intuusan dhiman wuxuu duubay cajalad dardaaran ah oo uu kula
hadlayo Somaalida Ogaadeniya gaar ahaan kuwa qurbaha, markay nasoo gaadhana
waan idinla wadaagi doonaa.

Alalaha u naxariistuu Ugaas Cabdulahu Ugaas Yaasiin wuxuu ifka kaga tagay 69 qof oo faraciisa ah.


Waxaan u mahadcelinaynaa Axmed Ugaas Cabdulaahu Ugaas Yaasiin oo noo fududeeyey taariikhdan kooban ee Aabihiis, Marxuum Ugaas Cabdulaahu Ugaas Yaasiin oo bisah Oct 08, 2006 ku geeriyoodey Magaalada Shilaabo ee Ogadeniya.